Với sự phát triển của thời đại công nghệ số như hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong nhiều lĩnh vực. AI mang lại cơ hội lớn trong việc sáng tác, phân phối và trải nghiệm âm nhạc, nhưng đồng thời bản quyền âm nhạc cũng được xem là một loại tài sản số rất dễ bị xâm phạm. Cho nên, cần có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn, đặc biệt khi AI đang bị lạm dụng để vi phạm bản quyền.
Tác động của AI đến bản quyền âm nhạc
AI hiện nay có thể tạo ra nhạc nền, viết lời bài hát, thậm chí mô phỏng giọng hát của các nghệ sĩ nổi tiếng. Những sản phẩm âm nhạc do AI tạo ra làm mờ ranh giới giữa sáng tạo của con người và máy móc. Điều này khiến việc xác định quyền tác giả, quyền sở hữu và trách nhiệm pháp lý trở nên phức tạp hơn.
Ngoài ra, AI còn dễ dàng tổng hợp, sao chép hoặc biến tấu các tác phẩm gốc mà không cần sự cho phép của chủ sở hữu bản quyền. Điều này làm gia tăng nguy cơ vi phạm bản quyền, đặc biệt trong bối cảnh nội dung số có thể lan truyền với tốc độ chóng mặt trên nền tảng trực tuyến.
Tại Văn phòng luật sư Phan Law Vietnam, mỗi năm, chúng tôi phối hợp xử lý hơn 10 triệu đường link và gỡ bỏ hơn 4.000 website vi phạm. Tuy nhiên, để ngăn chặn hiệu quả các hành vi này, không chỉ cần sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng mà còn cần người dân nâng cao ý thức, không tiếp tay tiêu thụ các sản phẩm vi phạm bản quyền, bởi điều này sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong thời đại số.
Trong buổi trò chuyện với Tạp chí Khoa học phổ thông nhân dịp ngày Sở hữu trí tuệ thế giới 26/4, Luật sư Phan Vũ Tuấn có chia sẻ: Mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019, 2022 (gọi chung là “Luật SHTT hiện hành”) và các văn bản hướng dẫn đã có những quy định nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các chủ thể quyền đối với tác phẩm âm nhạc, tuy nhiên hiện nay tình trạng xâm phạm bản quyền tác phẩm âm nhạc vẫn đang là một vấn đề đáng lo ngại, đặc biệt trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 khi mà các nền tảng trực tuyến, công nghệ số ngày càng phát triển mạnh mẽ.
Khi công nghệ ngày càng phát triển dẫn đến các hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc trên môi trường số ngày càng nhiều hơn.
Theo đó, người dùng có thể dễ dàng thực hiện các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như sao chép, tải về, đăng tải tác phẩm trên các nền tảng trực tuyến… để thu lợi nhuận mà không cần phải xin phép và trả tiền bản quyền cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm. Điều này đặt ra nhiều thách thức và khó khăn cho các chủ thể quyền và cơ quan quản lý Nhà nước trong việc kiểm tra, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam hiện nay.
Chế tài hành vi xâm phạm bản quyền âm nhạc
Để xử lý hành vi vi phạm bản quyền âm nhạc, pháp luật hiện hành đã đưa quy định chế tài nghiêm khắc như sau:
Về hành chính, theo Điều 18 Nghị định 131/2013/NĐ-CP sửa đổi bổ sung bởi bởi Khoản 2 Điều 3 Nghị định 28/2017/NĐ-CP quy định, các cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sao chép tác phẩm có thể bị phạt tiền lên đến 35 triệu đồng (nếu là tổ chức sẽ bị phạt gấp đôi); Đồng thời buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường Internet và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm. Cụ thể:
1. Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với hành vi sao chép tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
2. Biện pháp khắc phục hậu quả:
Buộc dỡ bỏ bản sao tác phẩm vi phạm dưới hình thức điện tử, trên môi trường mạng và kỹ thuật số hoặc buộc tiêu hủy tang vật vi phạm đối với hành vi quy định tại Khoản 1 Điều này.
Về dân sự, chủ thể bị xâm phạm có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo Điều 198 về Quyền tự bảo vệ của Luật SHTT hiện hành.
Về hình sự, đối với hành vi xâm phạm bản quyền nghiêm trọng (ví dụ như sao chép, phân phối trái phép với quy mô lớn hoặc thu lợi bất chính lớn), người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, với mức phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm hoặc phạt tiền lên đến 200 triệu đồng. Cụ thể:
1. Người nào không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý thực hiện một trong các hành vi sau đây, xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:
a) Sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình;
b) Phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Phạm tội 02 lần trở lên;
c) Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên;
d) Gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên;
đ) Hàng hóa vi phạm trị giá 500.000.000 đồng trở lên.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a)[181] Thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Cơ chế bảo vệ bản quyền âm nhạc trong thời đại AI
Các quy định về bản quyền cần được cập nhật để làm rõ khái niệm “tác giả” trong trường hợp tác phẩm do AI sáng tạo. Bên cạnh đó, cần bổ sung cơ chế bảo vệ cho các tác phẩm bị AI sao chép trái phép, đồng thời quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân vận hành, lập trình AI.
Các hệ thống quản lý bản quyền kỹ thuật số (DRM), blockchain, watermarking (đóng dấu bản quyền) đang được triển khai rộng rãi để truy vết, xác thực và bảo vệ quyền sở hữu đối với tác phẩm âm nhạc.
Mọi người cần hiểu rằng việc sử dụng sản phẩm âm nhạc vi phạm bản quyền, dù là nghe hay chia sẻ, cũng tiếp tay cho hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Dịch vụ đăng ký bảo hộ bản quyền âm nhạc
Mặc dù theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật SHTT hiện hành, quyền tác giả phát sinh ngay khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, tuy nhiên việc đăng ký bản quyền âm nhạc tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền là bằng chứng pháp lý vững chắc nhất trong trường hợp xảy ra tranh chấp hoặc bị xâm phạm quyền. Đăng ký bảo hộ giúp chủ sở hữu bài hát được pháp luật công nhận quyền sở hữu và dễ dàng thực thi các quyền lợi liên quan đến khai thác thương mại, chuyển nhượng, cấp phép sử dụng.
Với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, Văn phòng luật sư Phan Law Vietnam có cung cấp dịch vụ đăng ký bảo hộ bản quyền âm nhạc tới Khách hàng:
- Tư vấn chuyên sâu về quyền tác giả và quyền liên quan đối với tác phẩm âm nhạc.
- Soạn thảo và hoàn thiện hồ sơ đăng ký bản quyền âm nhạc, bao gồm đơn đăng ký, bản sao tác phẩm, tài liệu chứng minh quyền sở hữu.
- Đại diện nộp hồ sơ tại Cục Bản quyền tác giả.
- Theo dõi tiến trình thẩm định và xử lý các yêu cầu bổ sung, sửa đổi từ cơ quan nhà nước.
- Nhận và bàn giao Giấy chứng nhận bản quyền tới Khách hàng ngay khi được cấp.
- Tư vấn bảo vệ quyền lợi khi có hành vi xâm phạm bản quyền âm nhạc.
Phan Law Vietnam cam kết đồng hành cùng các nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc trong hành trình bảo vệ giá trị sáng tạo của mình. Chúng tôi luôn đặt quyền lợi của Khách hàng lên hàng đầu và nỗ lực đem lại những giải pháp pháp lý tối ưu nhất.
Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
