Để có quyền phát sóng trực tiếp các chương trình truyền hình, giải đấu thể thao hoặc sự kiện giải trí lớn trên lãnh thổ Việt Nam, các đơn vị nhà đài và doanh nghiệp truyền thông phải bỏ ra nguồn ngân sách khổng lồ nhằm sở hữu gói bản quyền hợp pháp từ đối tác quốc tế. Tuy nhiên, đi kèm với sức hút của các nội dung này là tình trạng “chiếu lậu” diễn ra với quy mô rộng khắp và tinh vi trên không gian mạng. Nhiều website lậu, trang mạng xã hội, ứng dụng OTT đã tự ý tiếp sóng, restream tín hiệu gốc của nhà đài nhằm trục lợi bất chính từ quảng cáo hoặc các dịch vụ bất hợp pháp. Vậy đối với các hành vi xâm phạm quyền phát sóng trực tiếp, người vi phạm bị xử lý như thế nào? Để có câu trả lời mời các bạn tham khảo thông tin trong bài viết dưới đây.
Quy định về quyền phát sóng theo Luật Sở hữu trí tuệ
Tại khoản 11 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bổ sung 2019, 2022, 2025 (Luật SHTT) có giải thích:
Phát sóng là việc truyền đến công chúng bằng phương tiện vô tuyến âm thanh hoặc hình ảnh, âm thanh và hình ảnh, sự tái hiện âm thanh hoặc hình ảnh, sự tái hiện âm thanh và hình ảnh của tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, bao gồm cả việc truyền qua vệ tinh, truyền tín hiệu được mã hóa trong trường hợp phương tiện giải mã được tổ chức phát sóng cung cấp tới công chúng hoặc được cung cấp với sự đồng ý của tổ chức phát sóng.
Theo quy định của Luật về sở hữu trí tuệ, quyền đối với chương trình phát sóng không thuộc nhóm Quyền tác giả mà được xếp vào nhóm Quyền liên quan đến quyền tác giả (gọi tắt là Quyền liên quan).
Căn cứ xác lập quyền của Tổ chức phát sóng
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 6 và khoản 3, 4 Điều 17 Luật SHTT, quyền liên quan của tổ chức phát sóng phát sinh kể từ khi chương trình phát sóng, tín hiệu mang chương trình được định hình, phát sóng mà không gây phương hại đến quyền tác giả.
3. Chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa được bảo hộ nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
a) Chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa của tổ chức phát sóng có quốc tịch Việt Nam;
b) Chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa của tổ chức phát sóng được bảo hộ theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
4. Cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa chỉ được bảo hộ theo quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều này với điều kiện không gây phương hại đến quyền tác giả.
Khi một nhà đài hoặc doanh nghiệp đàm phán thành công và được cấp quyền độc quyền phát sóng một chương trình/sự kiện trên toàn bộ các nền tảng (Truyền hình mặt đất, truyền hình cáp, vệ tinh, internet, di động) trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, đơn vị đó chính thức trở thành Chủ sở hữu quyền liên quan đối với chương trình phát sóng theo quy định tại Điều 44 Luật SHTT.
Nội dung Quyền độc quyền của Nhà đài
Theo quy định tại Điều 31 Luật SHTT có quy định về Quyền của tổ chức phát sóng như sau:
1. Tổ chức phát sóng có độc quyền thực hiện hoặc cho phép tổ chức, cá nhân khác thực hiện các quyền sau đây:
a) Phát sóng, tái phát sóng chương trình phát sóng của mình;
b) Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần bản định hình chương trình phát sóng của mình bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, trừ trường hợp quy định tại điểm a khoản 3 Điều này;
c) Định hình chương trình phát sóng của mình;
d) Phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng thông qua bán hoặc hình thức chuyển giao quyền sở hữu khác đối với bản định hình chương trình phát sóng của mình dưới dạng hữu hình, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều này.
2. Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 1 Điều này phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền đối với chương trình phát sóng và trả tiền bản quyền, các quyền lợi vật chất khác (nếu có) cho chủ sở hữu quyền đối với chương trình phát sóng theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận trong trường hợp pháp luật không quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, các điều 25, 25a, 26, 32 và 33 của Luật này.
3. Chủ sở hữu quyền đối với chương trình phát sóng không có quyền ngăn cấm tổ chức, cá nhân khác thực hiện các hành vi sau đây:
a) Sao chép chương trình phát sóng chỉ để thực hiện các quyền khác theo quy định của Luật này; sao chép tạm thời theo một quy trình công nghệ, trong quá trình hoạt động của các thiết bị để truyền phát trong một mạng lưới giữa các bên thứ ba thông qua trung gian hoặc sử dụng hợp pháp chương trình phát sóng, không có mục đích kinh tế độc lập và bản sao bị tự động xóa bỏ, không có khả năng phục hồi lại;
b) Phân phối lần tiếp theo, nhập khẩu để phân phối đối với bản định hình chương trình phát sóng đã được chủ sở hữu quyền thực hiện hoặc cho phép thực hiện việc phân phối.
Như vậy, chủ sở hữu quyền độc quyền, nhà đài có toàn quyền thực hiện hoặc cho phép bên thứ ba thực hiện các hành vi sau:
- Phát sóng, tái phát sóng chương trình phát sóng của mình (bao gồm việc truyền dẫn bằng phương tiện vô tuyến hoặc hữu tuyến).
- Phân phối đến công chúng chương trình phát sóng của mình (bao gồm cả việc truyền tải trên môi trường internet).
- Định hình chương trình phát sóng của mình (ghi lại tín hiệu phát sóng thành các file dữ liệu số).
- Sao chép bản định hình chương trình phát sóng của mình.
Mọi tổ chức, cá nhân khác khi khai thác, sử dụng một trong các quyền nêu trên bắt buộc phải có sự đồng ý của chủ sở hữu và phải trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất theo thỏa thuận pháp lý.
Các hành vi chiếu lậu trên môi trường số
Sự phát triển của công nghệ truyền dẫn IPTV và mạng ngang hàng (P2P) đã khiến nạn chiếu lậu biến tướng qua nhiều hình thức kỹ thuật phức tạp. Dưới góc độ luật định, các hành vi sau đây cấu thành hành vi xâm phạm quyền liên quan theo Điều 35 Luật SHTT:
Hành vi tiếp sóng, tái phát sóng trái phép (Restream)
Đây là hành vi phổ biến nhất của các trang mạng và hội nhóm lậu. Các đối tượng sử dụng các thiết bị giải mã tín hiệu truyền hình của nhà đài được cấp quyền, sau đó sử dụng các phần mềm chuyên dụng để phát trực tiếp dải tín hiệu này lên trang web hoặc các nền tảng mạng xã hội (Facebook, YouTube, TikTok) của mình. Hành vi này vi phạm trực tiếp quyền “Tái phát sóng” quy định tại điểm a khoản 1 Điều 31.
Hành vi nhúng link (Embedding) và truyền dẫn lậu
Nhiều trang tin điện tử, diễn đàn hoặc ứng dụng xem truyền hình lậu không trực tiếp lưu trữ video nội dung mà sử dụng kỹ thuật “nhúng link” hoặc dẫn luồng tín hiệu (liên kết sâu – deep link) từ các máy chủ lậu về giao diện của mình để người dùng click vào xem. Luật SHTT quy định đây là hành vi “Truyền đạt bản định hình chương trình phát sóng đến công chúng” mà không được phép, cấu thành hành vi xâm phạm quyền độc quyền của nhà đài.
Mức chế tài đối với nạn chiếu lậu chương trình bản quyền
Pháp luật Việt Nam đã xây dựng một hành lang pháp lý đa tầng để răn đe và xử lý nghiêm các đối tượng vận hành hạ tầng chiếu lậu.
Mức xử phạt vi phạm hành chính
Theo Điều 15 Nghị định 341/2025/NĐ-CP quy định về mức phạt hành vi xâm phạm quyền phát sóng như sau:
1. Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi phát sóng, truyền đạt đến công chúng tác phẩm bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác, bao gồm cả việc cung cấp đến công chúng theo cách mà công chúng có thể tiếp cận được tại địa điểm và thời gian do họ lựa chọn mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả theo quy định.
2. Biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản gốc, bản sao vi phạm trên phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào đối với hành vi quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Buộc trả cho chủ thể quyền tác giả số lợi bất hợp pháp thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp phát sinh số lợi bất hợp pháp.
Như vậy, người nào có hành vi phát sóng mà không được phép của chủ sở hữu sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân và từ 60.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức (khoản 1 Điều 5 Nghị định 341/2025/NĐ-CP). Đồng thời phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu khả theo khoản 2 Điều 15 được nêu ở trên.
Xử lý dân sự và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại
Nhà đài bị thiệt hại có quyền khởi kiện các chủ thể xâm phạm quyền phát sóng ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu áp dụng các biện pháp quy định tại Điều 202 Luật SHTT:
Tòa án áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ:
1. Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;
2. Buộc xin lỗi, cải chính công khai;
3. Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự;
4. Buộc bồi thường thiệt hại;
5. Buộc tiêu huỷ hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
Truy cứu trách nhiệm hình sự
Nếu hành vi chiếu lậu được thực hiện với quy mô thương mại, có tổ chức và thu lợi bất chính lớn, các đối tượng vận hành sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025 (Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan).
1. Người nào không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý thực hiện một trong các hành vi sau đây, xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:
a) Sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình;
b) Phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Có tổ chức;
b) Phạm tội 02 lần trở lên;
c) Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên;
d) Gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên;
đ) Hàng hóa vi phạm trị giá 500.000.000 đồng trở lên.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
a) Thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm;
c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Dịch vụ bảo vệ bản quyền phát sóng
Cuộc chiến bảo vệ quyền phát sóng trực tiếp là một cuộc chiến khốc liệt về mặt công nghệ và thời gian. Tín hiệu phát lậu diễn ra theo thời gian thực của sự kiện, nếu không có quy trình xử lý pháp lý nhanh chóng để dập tắt ngay lập tức, thiệt hại thương mại của đơn vị mua bản quyền sẽ là không thể đong đếm. Việc tự mình gửi email báo cáo thông thường thường không đủ sức nặng và hiệu lực pháp lý để buộc các nhà mạng hay nền tảng phải khóa chặn dòng link lậu ngay lập tức.
Nếu cơ quan truyền thông, nhà đài hoặc đơn vị phân phối độc quyền của Quý khách đang gặp khủng hoảng bởi hệ thống mạng lưới website lậu restream sóng bản quyền, hãy sử dụng dịch vụ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chuyên nghiệp tại văn phòng luật sư Phan Law Vietnam. Văn phòng Luật sư chúng tôi, với đội ngũ Luật sư thực chiến chuyên sâu về Sở hữu trí tuệ và Công nghệ thông tin sẽ thay mặt quý khách hàng triển khai giải pháp tổng thể.
Nếu có vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý, Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp:
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
