Quyền lợi pháp lý cần bảo vệ của người lao động
Tết Nguyên đán không chỉ là dịp lễ truyền thống quan trọng nhất của người Việt mà còn là khoảng thời gian nghỉ ngơi hiếm hoi sau một năm lao động liên tục. Đối với người lao động, việc được về quê ăn Tết không đơn thuần là nhu cầu tinh thần, mà còn gắn liền với các quyền lợi cần bảo vệ của người lao động theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, không ít người lao động vẫn chưa hiểu rõ hoặc chưa dám bảo vệ đầy đủ quyền lợi của mình trong dịp Tết. Điều này dẫn đến những thiệt thòi không đáng có, khiến kỳ nghỉ Tết lẽ ra là thời gian hồi phục sức lao động lại trở thành nỗi lo. Dưới đây là các quyền lợi pháp lý cần bảo vệ của người lao động:
Quyền được nghỉ Tết theo quy định pháp luật
Một trong những quyền lợi cần bảo vệ của người lao động quan trọng nhất khi về quê ăn Tết là quyền được nghỉ Tết Nguyên đán. Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ người lao động được nghỉ Tết với số ngày nhất định và được hưởng nguyên lương trong những ngày nghỉ này.
Quyền nghỉ Tết không phụ thuộc vào việc người lao động làm việc ở doanh nghiệp lớn hay nhỏ, trong nước hay có yếu tố nước ngoài. Đây là quyền lợi mang tính bắt buộc, không phải sự ưu ái từ phía người sử dụng lao động. Việc hiểu rõ điều này giúp người lao động chủ động sắp xếp công việc và kế hoạch về quê một cách hợp pháp, an tâm hơn về mặt quyền lợi.
Điều 112. Nghỉ lễ, tết
1. Người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:
…
b) Tết Âm lịch: 05 ngày;
…
(Quy định tại Điều 112 Bộ luật Lao động 2019)
Quyền được hưởng đủ tiền lương, thưởng Tết (nếu có thỏa thuận)
Bên cạnh quyền nghỉ Tết, quyền lợi cần bảo vệ của người lao động còn bao gồm quyền được thanh toán đầy đủ tiền lương trước hoặc đúng thời hạn theo thỏa thuận. Việc doanh nghiệp chậm trả lương, giữ lương hoặc khấu trừ không rõ ràng vào thời điểm cuối năm là vấn đề vẫn xảy ra trên thực tế.
Điều 97. Kỳ hạn trả lương
1. Người lao động hưởng lương theo giờ, ngày, tuần thì được trả lương sau giờ, ngày, tuần làm việc hoặc được trả gộp do hai bên thỏa thuận nhưng không quá 15 ngày phải được trả gộp một lần.
2. Người lao động hưởng lương theo tháng được trả một tháng một lần hoặc nửa tháng một lần. Thời điểm trả lương do hai bên thỏa thuận và phải được ấn định vào một thời điểm có tính chu kỳ.
3. Người lao động hưởng lương theo sản phẩm, theo khoán được trả lương theo thỏa thuận của hai bên; nếu công việc phải làm trong nhiều tháng thì hằng tháng được tạm ứng tiền lương theo khối lượng công việc đã làm trong tháng.
4. Trường hợp vì lý do bất khả kháng mà người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn thì không được chậm quá 30 ngày; nếu trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì người sử dụng lao động phải đền bù cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi của số tiền trả chậm tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng do ngân hàng nơi người sử dụng lao động mở tài khoản trả lương cho người lao động công bố tại thời điểm trả lương.
(Quy định tại Điều 49 Bộ luật Lao động 2019)
Đối với tiền thưởng Tết, pháp luật không bắt buộc mọi doanh nghiệp phải thưởng. Tuy nhiên, nếu tiền thưởng đã được ghi nhận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế nội bộ, thì đó trở thành quyền lợi hợp pháp của người lao động. Trong trường hợp này, người lao động hoàn toàn có cơ sở để yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết.
Điều 104. Thưởng
1. Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
2. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.
(Quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động 2019)
Quyền không bị ép làm việc trái quy định trong dịp Tết
Một quyền lợi khác thường bị xem nhẹ nhưng rất quan trọng là quyền không bị ép buộc làm việc trong những ngày nghỉ Tết, trừ các trường hợp đặc biệt theo luật. Nếu người lao động đồng ý làm thêm trong dịp Tết, họ phải được trả lương làm thêm với mức cao hơn bình thường theo quy định.
Việc doanh nghiệp gây áp lực tinh thần, đe dọa cắt thưởng, cắt hợp đồng nếu người lao động không làm việc trong ngày Tết là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền lợi cần bảo vệ của người lao động. Người lao động cần nhận thức rõ để không chấp nhận những yêu cầu trái luật chỉ vì lo sợ mất việc.
Điều 107. Làm thêm giờ
…
2. Người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau đây:
a) Phải được sự đồng ý của người lao động;
b) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; trường hợp áp dụng quy định thời giờ làm việc bình thường theo tuần thì tổng số giờ làm việc bình thường và số giờ làm thêm không quá 12 giờ trong 01 ngày; không quá 40 giờ trong 01 tháng;
c) Bảo đảm số giờ làm thêm của người lao động không quá 200 giờ trong 01 năm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này.
(Quy định tại khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019)
Quyền được quay lại làm việc sau Tết theo đúng hợp đồng
Một số người lao động lo lắng rằng việc nghỉ Tết dài ngày hoặc về quê xa có thể ảnh hưởng đến vị trí công việc. Trên thực tế, quyền lợi cần bảo vệ của người lao động bao gồm quyền được tiếp tục làm việc theo hợp đồng đã ký sau kỳ nghỉ Tết hợp pháp.
Doanh nghiệp không được lấy lý do nghỉ Tết để đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc gây bất lợi cho người lao động. Nếu xảy ra tranh chấp, người lao động có quyền yêu cầu hòa giải, khiếu nại hoặc khởi kiện theo trình tự pháp luật.
Do đó, mọi người nên chủ động tìm hiểu kỹ các quyền lợi cần bảo vệ của người lao động được ghi nhận trong hợp đồng lao động, nội quy công ty và quy định pháp luật. Trước khi về quê ăn Tết, nên trao đổi rõ ràng với người sử dụng lao động về thời gian nghỉ, lịch làm việc và các chế độ liên quan.
Trong trường hợp quyền lợi bị xâm phạm, người lao động không nên im lặng chịu đựng. Việc tìm đến tổ chức công đoàn, luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền là cách bảo vệ chính đáng và hợp pháp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
