Nở rộ hoạt động tín ngưỡng ngày Tết
Tết Nguyên đán là dịp để dân tộc Á Đông nói chung và dân tộc Việt Nam nói riêng cùng chiêm bái về tiên tổ, cha ông và cầu nguyện mọi sự tốt lành cho cuộc sống tương lai. Do đó, nhiều hoạt động tín ngưỡng ngày Tết có truyền thống từ rất lâu đời vẫn được kế tục, duy trì và thậm chí, còn nở rộ muôn hình vạn trạng với những lễ, hội, những thói quen, sinh hoạt khác nhau.
Một số hoạt động tín ngưỡng phổ biến ngày Tết có thể kể đến như là: cúng Giao thừa, lễ đưa rước Ông, Bà, lễ chùa, lễ tịch điền, lễ rước pháo, lễ cầu ngư và các lễ hội múa hát dân gian khác. Tính đa dạng của các lễ hội này phụ thuộc vào nét văn hóa đặc thù của từng vùng miền.
Trong pháp luật Việt Nam, người dân được tự do hoạt động tín ngưỡng, tự do tổ chức lễ hội tín ngưỡng, tuy nhiên, những hoạt động này phải mang tính tưởng niệm, tôn vinh và tiêu biểu cho những giá trị, văn hóa, đạo đức xã hội, không được trái với truyền thống yêu hòa bình, nhân đạo của người Việt Nam.
Theo khoản 2 Điều 2 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016, hoạt động tín ngưỡng là hoạt động thờ cúng tổ tiên, các biểu tượng linh thiêng; tưởng niệm và tôn vinh người có công với đất nước, với cộng đồng; các lễ nghi dân gian tiêu biểu cho những giá trị lịch sử, văn hóa, đạo đức xã hội.
Theo khoản 4, khoản 5 Điều 5 Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016, những hoạt động tín ngưỡng thuộc các trường hợp sau đây sẽ bị nghiêm cấm:
- Xâm phạm quốc phòng, an ninh, chủ quyền quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, môi trường;
- Xâm hại đạo đức xã hội; xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính mạng, tài sản; xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;
- Cản trở việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân;
- Chia rẽ dân tộc; chia rẽ tôn giáo; chia rẽ người theo tín ngưỡng, tôn giáo với người không theo tín ngưỡng, tôn giáo, giữa những người theo các tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau;
- Lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, hoạt động tôn giáo để trục lợi.
Bài trừ mê tín dị đoan trong phong tục ngày Tết
Ngày Tết, bên cạnh một số hoạt động tín ngưỡng tốt đẹp, thì cũng có những hoạt động lợi dụng danh nghĩa tôn giáo, tín ngưỡng để trục lợi, xâm phạm an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Tiêu biểu là hoạt động bói toán, lên đồng nhằm cung cấp thông tin sai sự thật, để lừa người dân mua các gói dịch vụ như cúng dường thần linh, nói chuyện với người âm, mua các sản phẩm như vòng đeo tay, bùa chú, tượng, đá,… để mang lại may mắn.
Về hình thức xử lý, tùy theo tính chất và mức độ, người thực hiện hành vi trên có thể bị xử phạt hành chính theo những nghị định xử phạt hành chính khác nhau. Ví dụ, hành vi coi bói để trục lợi thông qua mạng xã hội sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cá nhân, phạt tiền từ 20 triệu đến 40 triệu đối với tổ chức, căn cứ điểm b khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP.
Còn hành vi lợi dụng hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và các hình thức tương tự khác để trục lợi sẽ bị phạt từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng đối với cá nhân, phạt từ 6 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời bị tịch thu số lợi bất hợp pháp, căn cứ điểm a khoản 2 Điều 15 Nghị định 158/2013/NĐ-CP.
Ngoài xử lý hành chính, trong trường hợp nghiêm trọng hơn, các hoạt động mê tín dị đoan còn có thể bị xử lý về tội hình sự theo Điều 320 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, với mức phạt cao nhất là 10 năm tù.
Điều 320. Tội hành nghề mê tín, dị đoan
1. Người nào dùng bói toán, đồng bóng hoặc các hình thức mê tín, dị đoan khác đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
a) Làm chết người;
b) Thu lợi bất chính 200.000.000 đồng trở lên;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888 – Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
