Những năm gần đây, mua sắm trực tuyến (online) trở thành xu hướng phổ biến, đặc biệt vào dịp Tết – thời điểm nhu cầu mua hàng tăng cao, giao dịch dồn dập, tâm lý khách hàng vội vàng và dễ tin vào những chương trình khuyến mãi “giá sốc”. Đây cũng chính là lúc các hành vi lừa đảo online bùng phát mạnh mẽ: từ giả mạo shop uy tín, tạo đơn ảo, yêu cầu chuyển khoản trước, cho đến giao hàng kém chất lượng, gửi hàng khác hoàn toàn với quảng cáo…
Các hình thức lừa đảo mua hàng online phổ biến dịp Tết
Kẻ gian thường sử dụng hình ảnh, logo của shop uy tín, nhưng bán qua Facebook, Zalo hoặc website giả mạo với giá rẻ bất ngờ nhằm dụ khách chuyển khoản trước rồi giao hàng kém chất lượng hoặc.cắt liên lạc.
Một số đối tượng mượn hình ảnh trên mạng, tạo niềm tin rồi yêu cầu chuyển khoản nhưng thực tế chúng không có hàng.
Nhiều trường hợp giả mạo người giao hàng gọi điện yêu cầu thanh toán phí phụ, phí vận chuyển quốc tế, thuế Tết… để chiếm đoạt.
Mức phạt đối với hành vi lừa đảo bán hàng online
Hành vi lừa đảo online có thể bị xử lý theo các hình phạt khác nhau tùy vào mức độ hành vi và hậu quả người vi phạm gây ra:
Xử phạt hành chính
Theo điểm c khoản 1 Điều 18 Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với hành vi “dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản hoặc đến thời điểm trả lại tài sản do vay, mượn, thuê tài sản của người khác hoặc nhận được tài sản của người khác bằng hình thức hợp đồng, mặc dù có điều kiện, khả năng nhưng cố tình không trả nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự”. Như vậy, nếu người nào bán hàng online mà có hành vi gian dỗi.
Truy cứu hình sự
Căn cứ theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025 quy định tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản như sau:
1. Người nào bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
b) Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 173, 175 và 290 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Có tính chất chuyên nghiệp;
c) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
d) Tái phạm nguy hiểm;
đ) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
e) Dùng thủ đoạn xảo quyệt;
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
b) Bỏ điểm b;
c) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
b) Bỏ điểm b;
c) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Như vậy, nếu có đầy đủ yếu tố cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thì người bán thực hiện hành vi lừa đảo bán hàng online đó sẽ bị khởi tố hình sự, mức phạt từ có thể lên đến 20 năm tù hoặc chung thân.
Trong trường hợp người bán cố tình chiếm đoạt tiền, không giao hàng, giao hàng giả, hàng nhái hoặc có dấu hiệu gian dối rõ ràng, người mua hoàn toàn có quyền yêu cầu trả hàng hoàn tiền, nếu người bán không chịu hoàn tiền, nếu muồn trên sàn thương mại điện tử có thể khiếu nại đến sàn đó, còn nếu chỉ bán hàng bằng cách nhắn tin thì bạn có thể tố cáo lên công ăn khu vực bạn ở để nhờ hỗ trợ.
Nếu tiền mua hàng là một khoản tiền lớn bạn cũng có thể khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi. Căn cứ pháp lý gồm Bộ luật Dân sự 2015, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Khi khởi kiện, người mua cần chuẩn bị đầy đủ chứng cứ như nội dung trao đổi, hóa đơn, lịch sử chuyển khoản, hình ảnh bùng hàng và biên bản làm việc với cơ quan công an (nếu có). Tòa án có thẩm quyền tại nơi bị đơn cư trú hoặc nơi người mua lựa chọn nếu tranh chấp liên quan giao dịch điện tử. Khi đó, người mua có thể yêu cầu Tòa buộc người bán hoàn trả tiền, bồi thường thiệt hại và công khai xin lỗi tùy theo mức độ vi phạm.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
