Trong thực tiễn xét xử, việc thay đổi Thẩm phán có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân như quan hệ thân thích, mối quan hệ lợi ích hoặc các tình huống ảnh hưởng đến tính khách quan. Để ghi nhận quyết định này, Tòa án phải lập mẫu quyết định thay đổi Thẩm phán theo quy định tố tụng hình sự.
Ai có thẩm quyền quyết định thay đổi thẩm phán?
Căn cứ quy định tại Điều 53 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 như sau:
Thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm
1. Thẩm phán, Hội thẩm phải từ chối tham gia xét xử hoặc bị thay đổi khi thuộc một trong các trường hợp:
a) Trường hợp quy định tại Điều 49 của Bộ luật này;
b) Họ cùng trong một Hội đồng xét xử và là người thân thích với nhau;
c) Đã tham gia xét xử sơ thẩm hoặc phúc thẩm hoặc tiến hành tố tụng vụ án đó với tư cách là Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án.
2. Việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm trước khi mở phiên tòa do Chánh án hoặc Phó Chánh án Tòa án được phân công giải quyết vụ án quyết định.
Thẩm phán bị thay đổi là Chánh án Tòa án thì do Chánh án Tòa án trên một cấp quyết định.
Việc thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm tại phiên tòa do Hội đồng xét xử quyết định trước khi bắt đầu xét hỏi bằng cách biểu quyết tại phòng nghị án. Khi xem xét thay đổi thành viên nào thì thành viên đó được trình bày ý kiến của mình, Hội đồng quyết định theo đa số.
Trường hợp phải thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm tại phiên tòa thì Hội đồng xét xử ra quyết định hoãn phiên tòa.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, việc thay đổi Thẩm phán trước khi mở phiên tòa hình sự thuộc thẩm quyền quyết định của Chánh án hoặc Phó Chánh án Tòa án được phân công giải quyết vụ án.
Trường hợp đặc biệt, nếu Thẩm phán bị thay đổi chính là Chánh án Tòa án thì thẩm quyền ra quyết định thay đổi sẽ thuộc về Chánh án Tòa án cấp trên trực tiếp.
Khi vụ án đã được đưa ra xét xử, việc thay đổi Thẩm phán do Hội đồng xét xử quyết định trước khi bắt đầu phần xét hỏi. Quyết định này được thông qua bằng hình thức biểu quyết tại phòng nghị án. Khi xem xét việc thay đổi một thành viên của Hội đồng xét xử, thành viên đó có quyền trình bày ý kiến của mình trước khi các thành viên khác biểu quyết. Quyết định được thông qua theo nguyên tắc đa số.
Nếu có căn cứ thay đổi Thẩm phán trong giai đoạn xét xử, Hội đồng xét xử buộc phải ra quyết định hoãn phiên tòa để thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định.
Mẫu tố tụng hình sự quyết định thay đổi thẩm phán
Hiện nay, mẫu quyết định thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký trước khi mở phiên tòa trong tố tụng hình sự được quy định là Mẫu số 03-HS ban hành kèm theo Nghị quyết 05/2017/NQ-HĐTP, mẫu có dạng như sau:
| TÒA ÁN…………………….(1) ––––––––––––––– Số:…./……(2)/QĐ-TA | CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– ………., ngày….. tháng….. năm…… |
QUYẾT ĐỊNH
Thay đổi(3)………………..
CHÁNH ÁN TÒA ÁN(4)…………………………
Căn cứ các điều 44, 49 và(5)………..của Bộ luật Tố tụng hình sự;
Xét thấy……………………………………………………………(6)
QUYẾT ĐỊNH:
Điều 1
Phân công: Ông (Bà)(7)…. Chức vụ (chức danh)(8)…. thay Ông (Bà)(9)…. Chức vụ (chức danh)(10)….
Tiến hành(11)…. vụ án hình sự sơ thẩm (phúc thẩm) thụ lý số:(12)…. đối với bị can (bị cáo)(13)…. bị truy tố (xét xử) về tội(14)….
Điều 2
Ông (Bà) có tên tại Điều 1 chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này để bảo đảm việc tiến hành(15)…. vụ án đúng quy định của pháp luật.
Điều 3
Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký và thay thế cho Quyết định(16) ……………………………………………………………………………………………………
| Nơi nhận: – Như Điều 2; – – (18)…………………….; – – Lưu hồ sơ vụ án. | ….……… (17)(Ký tên, ghi rõ họ tên, đóng dấu) |
Kèm theo mẫu quyết định thay đổi Thẩm phán trước khi mở phiên toà hình sự được quy định là – Mẫu số 03-HS ban hành kèm theo Nghị quyết 05/2017/NQ-HĐTP có hướng dẫn cách viết mẫu như sau:
(1) và (4) ghi tên Tòa án nhân dân giải quyết vụ án:
- Nếu là Tòa án khu vực: “Tòa án nhân dân Khu vực A, tỉnh B”.
- Nếu là cấp tỉnh: “Tòa án nhân dân tỉnh B”.
- Nếu là cấp cao: “Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội/Đà Nẵng/TP.HCM”.
- Nếu là tòa quân sự: ghi đúng tên đơn vị, cấp bậc theo tổ chức hiện hành.
(2) ô thứ nhất ghi số, ô thứ hai ghi năm ra Quyết định (ví dụ: Số: 01/2017/QĐ-TA).
(3) “Thẩm phán”.
(5) trường hợp thay đổi Thẩm phán, Hội thẩm thì ghi “53”; trường hợp thay đổi Thư ký thì ghi “54”.
(6) ghi rõ lý do thay đổi người tiến hành tố tụng thuộc trường hợp nào quy định tại Điều 53 hoặc Điều 54 của Bộ luật Tố tụng hình sự.
(7) và (9) ghi đầy đủ họ tên của người được phân công và người bị thay đổi. Nếu là Tòa án quân sự thì không ghi Ông (Bà) mà ghi cấp bậc quân hàm.
(8) và (10) ghi rõ chức vụ (chức danh) của người tiến hành tố tụng được phân công và người bị thay thế.
(11) và (15) trường hợp phân công Thẩm phán, Hội thẩm thì ghi “giải quyết, xem xét”, trường hợp phân công Thư ký thì ghi “tố tụng”.
(12) trường hợp thụ lý sơ thẩm thì ghi số:…/…/TLST-HS ngày…tháng…năm…; trường hợp thụ lý phúc thẩm thì ghi số:…/…/TLPT-HS ngày…tháng…năm….
(13) ghi đầy đủ họ tên của bị can (bị cáo). Trường hợp bị can (bị cáo) là pháp nhân thương mại thì ghi tên của pháp nhân thương mại đó.
(14) ghi rõ tội danh bị truy tố theo cáo trạng nếu là phiên tòa sơ thẩm; nếu là phiên tòa phúc thẩm thì ghi tội danh theo bản án.
(16) ghi đầy đủ Quyết định được thay thế (ví dụ: số 68/2017/QĐ-TA ngày 02 tháng 5 năm 2017).
(17) Người ký quyết định:
- Ghi “KT. CHÁNH ÁN – PHÓ CHÁNH ÁN” nếu là Phó Chánh án được ủy quyền
- Ghi “CHÁNH ÁN” nếu người ký là Chánh án;
(18) Ghi rõ là Viện kiểm sát cùng cấp và những người có quyền đề nghị thay đổi theo Khoản 2, Khoản 3 Điều 50 BLTTHS.
Xem thêm: Những vấn đề cần lưu ý về quan hệ pháp luật tố tụng hình sự
Trên đây là phần phản hồi pháp lý của Phan Law Vietnam xin được thông tin đến Quý Khách hàng. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
