Trong bối cảnh kinh doanh nhỏ lẻ, bán hàng online, mở quán ăn, cửa hàng tạp hóa hay kinh doanh dịch vụ ngày càng phổ biến, mô hình hộ kinh doanh cá thể vẫn là lựa chọn phù hợp đối với nhiều cá nhân và hộ gia đình nhờ thủ tục đơn giản, chi phí thấp và dễ quản lý. Tuy nhiên, không ít người khi bắt đầu kinh doanh thường băn khoăn: điều kiện đăng ký là gì, cần chuẩn bị hồ sơ ra sao, có phải đóng thuế hay không và liệu có nên sử dụng dịch vụ pháp lý để tránh sai sót? Bài viết dưới đây, sẽ hướng dẫn cách thực hiện đăng ký thành lâp hộ kinh doanh.

Ai được quyền đăng ký hộ kinh doanh?

Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập thì các thành viên ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh trong quá trình hoạt động kinh doanh. Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.

Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của Bộ luật Dân sự có quyền thành lập hộ kinh doanh theo quy định tại “Nghị định 168/2025/NĐ-CP hướng dẫn về đăng ký doanh nghiệp, trừ các trường hợp sau đây:

Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định;
Người không được thành lập hộ kinh doanh theo quy định của luật.

Lưu ý: Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương.

Tuy nhiên, cá nhân, thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc. Trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập thì chủ hộ kinh doanh thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh khi được tất cả thành viên thông qua nội dung đăng ký.

Hướng dẫn cách đăng ký hộ kinh doanh cá thể

Ưu điểm và hạn chế của hộ kinh doanh cá thể

Tiêu chí phân tích	Ưu điểm	Hạn chế
Trách nhiệm tài sản	Toàn bộ lợi nhuận sau thuế thuộc quyền sở hữu trực tiếp của hộ kinh doanh, được tự do chi tiêu mà không cần thủ tục hạch toán lương/chia cổ tức phức tạp như mô hình công ty.	Trách nhiệm vô hạn, không có sự tách biệt tài sản, tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Do đó, nếu hộ kinh doanh nợ nần hoặc thua lỗ, chủ hộ kinh doanh phải dùng toàn bộ tài sản cá nhân (nhà cửa, đất đai, xe cộ riêng) để trả nợ, kể cả khi đã ngừng kinh doanh.
Thủ tục thành lập	Hồ sơ đăng ký thành lập hộ kinh doanh cực kỳ đơn giản, thẩm quyền giải quyết thuộc UBND cấp xã nơi hộ kinh doanh đặt trụ sở. Thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh chỉ từ 03 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ.	Một cá nhân hoặc hộ gia đình chỉ được đứng tên làm chủ duy nhất 01 Hộ kinh doanh trên phạm vi toàn quốc. Nếu muốn mở cơ sở thứ hai, bắt buộc phải thành lập doanh nghiệp.
Nghĩa vụ Thuế	Theo Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định: “6. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế. 7. Chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01 tháng 01 năm 2026”. Như vậy, Hộ kinh doanh không cần phải đóng thuế khoán và lệ phí môn bài mà chỉ phải đóng thuế giá trị gia tăng và thuế Thu nhập cá nhân và chuyển đổi từ phương thức thuế khoán sang phương pháp kê khai và tự nộp thuế.	Hộ kinh doanh không được phát hành hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) khấu trừ, mà chỉ được sử dụng hóa đơn bán hàng trực tiếp. Đây là bất lợi lớn khi làm việc với các doanh nghiệp cần hóa đơn VAT.
Huy động vốn	Do một cá nhân hoặc các thành viên gia đình làm chủ, việc quyết định tăng giảm quy mô hay chuyển nhượng diễn ra linh hoạt, không bị ràng buộc bởi bên thứ ba.	Không được phát hành cổ phiếu, trái phiếu, không thể tự kết nạp thêm thành viên góp vốn mới. Khả năng tiếp cận các nguồn vốn vay lớn từ ngân hàng bị hạn chế hơn so với công ty.
Uy tín thương mại	Rất phù hợp với các mô hình kinh doanh truyền thống, bán lẻ, cửa hàng ăn uống, dịch vụ địa phương do tạo cảm giác thân thiện, quen thuộc.	Các tập đoàn, tổng công ty lớn hoặc đơn vị nhà nước thường e dè khi ký hợp đồng với Hộ kinh doanh vì lo ngại về năng lực pháp lý và tính bền vững của mô hình này.