Thủ tục thừa kế không có di chúc là gì?
Thừa kế được hiểu đơn giản là chuyển giao tài sản, quyền và nghĩa vụ của người chết (di sản) cho người sống (người thừa kế). Quan hệ thừa kế thường được xác lập thông qua di chúc do người chết để lại, nhưng cũng có thể được xác định thông qua mối quan hệ huyết thống, mối quan hệ chăm sóc và nuôi dưỡng giữa người chết và người thừa kế.
Trường hợp thừa kế không có di chúc, nghĩa là trường hợp xác lập quyền thừa kế thông qua quy định pháp luật về hàng thừa kế (quan hệ ruột thịt), quan hệ chăm sóc và nuôi dưỡng giữa người chết và người thừa kế. Tuy nhiên, lúc này, người thừa kế phải thực hiện thủ tục để được nhận thừa kế, gồm thủ tục khai nhận di sản thừa kế tại văn phòng công chứng, thủ tục yêu cầu phân chia di sản thừa kế tại Tòa án có thẩm quyền.
Thủ tục thừa kế không có di chúc gồm những gì?
Thủ tục thừa kế không có di chúc trong trường hợp chỉ có một người thừa kế hoặc những người hưởng thừa kế theo pháp luật thỏa thuận không phân chia di sản, thì những người này có thể yêu cầu công chứng văn bản khai nhận di sản. Căn cứ quy định Luật Công chứng, công chứng viên phải kiểm tra để xác định người để lại di sản đúng là người có quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những người yêu cầu công chứng đúng là người được hưởng di sản. Do đó trong hồ sơ yêu cầu khai nhận di sản, phải có các giấy tờ chứng minh thích hợp.
Trường hợp di sản là quyền sử dụng đất hoặc tài sản pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản của người để lại di sản đó.
Trường hợp thừa kế theo pháp luật, thì trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản theo quy định của pháp luật về thừa kế. Trường hợp thừa kế theo di chúc, trong hồ sơ yêu cầu công chứng phải có bản sao di chúc.
Nếu thấy chưa rõ hoặc có căn cứ cho rằng việc để lại di sản và hưởng di sản là không đúng pháp luật thì công chứng viên có quyền từ chối yêu cầu công chứng hoặc theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giám định.
Song song, thủ tục thừa kế không có di chúc trong trường hợp những người thừa kế mong muốn và có thỏa thuận phân chia di sản thì thực hiện thủ tục yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản.
Hồ sơ và trình tự thủ tục yêu cầu công chứng văn bản phân chia di sản cũng tương tự như thủ tục khai nhận di sản. Tuy nhiên, tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm niêm yết việc thụ lý công chứng văn bản thỏa thuận phân chia di sản trước khi thực hiện việc công chứng.
Văn bản thỏa thuận phân chia di sản đã được công chứng là một trong các căn cứ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký việc chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản cho người được hưởng di sản.
Những lưu ý khi thực hiện thủ tục thừa kế nên biết
Trường hợp không có di chúc, việc thừa kế được xác định theo hàng thừa kế. Hàng thừa kế theo pháp luật bao gồm:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Những người ở hàng thừa kế thứ nhất của người chết sẽ được ưu tiên hưởng di sản. Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Con riêng vẫn có thể thừa kế di sản của cha dượng, mẹ kế nếu giữa con riêng và cha dượng, mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng lẫn nhau.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
