Quy định về tội mua bán sử dụng ma tuý
Ma túy là chất gây nghiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và trật tự an toàn xã hội. Vì vậy, pháp luật Việt Nam quy định nghiêm cấm mọi hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán và sử dụng trái phép chất ma túy. Các hành vi này không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ các yếu tố cấu thành tội phạm và khung hình phạt được áp dụng tùy theo mức độ và tính chất vi phạm.
Xem thêm: Tội tổ chức sử dụng ma túy phạt bao nhiêu năm tù?
Chế tài tội mua bán trái phép chất ma túy
Theo khoản 2 và điểm a, d khoản 8 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người có hành vi mua bán trái phép chất ma túy mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị phạt hành chính với mức phạt như sau:
2. Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Tàng trữ, vận chuyển trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự;
b) Tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy;
c) Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua, bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy.
Đồng thời có thể hình phạt bổ sung là: tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; trường hợp người nước ngoài vi phạm, có thể bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam theo quy định.
Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025, người nào có hành vi mua bán trái phép chất ma túy sẽ bị xử lý hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy nếu có đủ yếu tố cấu thành tội với khung hình phạt như sau:
1. Người nào mua bán trái phép chất ma túy, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Có tổ chức;
b) Phạm tội 02 lần trở lên;
c) Đối với 02 người trở lên;
d) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
đ) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
e) Sử dụng người dưới 16 tuổi vào việc phạm tội hoặc bán ma túy cho người dưới 16 tuổi;
g) Qua biên giới;
h) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 500 gam đến dưới 01 kilôgam;
i) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 05 gam đến dưới 30 gam;
k) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 25 kilôgam;
l) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 50 kilôgam đến dưới 200 kilôgam;
m) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 10 kilôgam đến dưới 50 kilôgam;
n) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 20 gam đến dưới 100 gam;
o) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 100 mililít đến dưới 250 mililít;
p) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm h đến điểm o khoản này;
q) Tái phạm nguy hiểm.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm:
a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 01 kilôgam đến dưới 05 kilôgam;
b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 30 gam đến dưới 100 gam;
c) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 25 kilôgam đến dưới 75 kilôgam;
d) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 200 kilôgam đến dưới 600 kilôgam;
đ) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 50 kilôgam đến dưới 150 kilôgam;
e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 100 gam đến dưới 300 gam;
g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 250 mililít đến dưới 750 mililít;
h) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân:
a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng từ 05 kilôgam đến dưới 30 kilôgam;
b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng từ 100 gam đến dưới 03 kilôgam;
c) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng từ 75 kilôgam đến dưới 150 kilôgam;
d) Quả thuốc phiện khô có khối lượng từ 600 kilôgam đến dưới 1.200 kilôgam;
đ) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng từ 150 kilôgam đến dưới 300 kilôgam;
e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng từ 300 gam đến dưới 09 kilôgam;
g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích từ 750 mililít đến dưới 22 lít;
h) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
5. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù chung thân hoặc tử hình:
a) Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca có khối lượng 30 kilôgam trở lên;
b) Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA hoặc XLR-11 có khối lượng 03 kilôgam trở lên;
c) Lá cây côca; lá khát (lá cây Catha edulis); lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây cần sa hoặc bộ phận của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định có khối lượng 150 kilôgam trở lên;
d) Quả thuốc phiện khô có khối lượng 1.200 kilôgam trở lên;
đ) Quả thuốc phiện tươi có khối lượng 300 kilôgam trở lên;
e) Các chất ma túy khác ở thể rắn có khối lượng 09 kilôgam trở lên;
g) Các chất ma túy khác ở thể lỏng có thể tích 22 lít trở lên;
h) Có 02 chất ma túy trở lên mà tổng khối lượng hoặc thể tích của các chất đó tương đương với khối lượng hoặc thể tích chất ma túy quy định tại một trong các điểm từ điểm a đến điểm g khoản này.
6. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Như vậy, người phạm tội mua bán trái phép chất ma túy nhẹ thì bị phạt tù từ 3 năm đến 7 năm tù giam, nặng có thể phạt tù đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình. Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Chế tài tội sử dụng trái phép chất ma túy
Đối với người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy lần đầu sẽ bị xử phạt hành chính theo khoản 1 và điểm a và d khoản 8 Điều 23 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, là phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng; đồng thời bịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; trường hợp người nước ngoài vi phạm, có thể bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam theo quy định.
1. Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Bên cạnh đó, người có hành sử dụng trái phép chất ma túy có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 256a Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017, 2025 về Tội sử dụng trái phép chất ma túy.
1. Người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:
a) Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
b) Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
c) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;
d) Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
2. Tái phạm về tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
Như vậy, đối với những người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và có đủ yếu tố cấu thành tội này thì có thể bị xử phạt bằng hình phạt tù từ 02 năm đến 03 năm.
Biện pháp phòng chống ma túy
Một trong những biện pháp cốt lõi trong phòng chống ma túy là tuyên truyền, giáo dục sâu rộng về tác hại của ma túy và hậu quả pháp lý khi vi phạm. Thông qua các phương tiện truyền thông, nhà trường, cơ quan, tổ chức đoàn thể, nội dung tuyên truyền cần dễ hiểu, dễ tiếp cận, tập trung vào giới trẻ, học sinh – sinh viên, người lao động tự do – những nhóm đối tượng có nguy cơ cao.
Nhà nước cần kiểm soát nghiêm ngặt việc nhập khẩu, sản xuất, phân phối và sử dụng các loại thuốc có chứa tiền chất ma túy. Cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế, nhà thuốc, phòng khám để ngăn chặn việc lợi dụng thuốc chữa bệnh làm phương tiện sử dụng trái phép.
Lực lượng công an, bộ đội biên phòng, hải quan cần tăng cường phối hợp để triệt phá các đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Bên cạnh đó, việc xử lý nghiêm minh các hành vi sản xuất, tàng trữ, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy theo đúng quy định của Bộ luật Hình sự là cần thiết để răn đe và phòng ngừa chung.
Gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục, quan tâm và phát hiện sớm những biểu hiện bất thường của người thân. Các tổ chức xã hội, đoàn thể, khu dân cư cần có trách nhiệm phối hợp hỗ trợ người có nguy cơ và tạo môi trường sống lành mạnh, an toàn.
Trên đây là phần phản hồi pháp lý của Phan Law Vietnam xin được thông tin đến Quý Khách hàng. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
