GIẢI PHÁP SỐ HÓA TÀI SẢN TRÍ TUỆ TRONG THỰC TIỄN 

Sáng ngày 18 tháng 6 vừa qua, đã diễn ra buổi tọa đàm về “Chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh trong bố cảnh sáp nhập” tại Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh do Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM phối hợp với Hội Truyền thông – Điện tử TP.HCM tổ chức. Buổi tọa đàm là nơi các chuyên gia đã cùng trao đổi về những cơ hội và thách thức trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt trong bối cảnh sáp nhập hành chính của thành phố. 

Đặc biệt, có bà Lê Nguyễn Trà My, đại diện Chi hội Blockchain TP. Hồ Chí Minh và công ty cổ phần Markdealer đã có những chia sẻ về những giải pháp số hóa tài sản trí tuệ trong thời buổi hiện nay.

Xem thêm: AI phát triển: Bản quyền âm nhạc được bảo vệ thế nào?

Các giải pháp số hóa tài sản trí tuệ và ứng dụng trong thực tiễn

Theo thống kê của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO) thì phần tài sản vô hình chiếm đến chiếm đến 90% giá trị của các doanh giá trị của các doanh nghiệp S&P 500, một số công ty tiêu biểu trong S&P 500 bao gồm Apple, Microsoft, Amazon, NVIDIA, Alphabet (Google), Meta (Facebook) và Tesla.. Một con số khổng lồ.

Bên cạnh đó, khi thống kê tỷ lệ thương mại hóa sáng chế tại Việt Nam chỉ đạt khoảng 0,1% thấp hơn 50 lần so với trung bình thế giới và 100 lần so với các nước phát triển. Điều này có nghĩa là cứ 1000 sáng chế được tạo ra ở Việt Nam thì chỉ có 1 sáng chế được thương mại hóa thành công. 

Việc sáp nhập các đơn vị hành chính tại TP.HCM không chỉ là vẽ lại bản đồ hành chính. Nó là cơ hội để chúng ta xây dựng một hệ thống quản lý tài sản trí tuệ biến chúng trở thành động lực kinh tế. Nhưng thực tế, chúng ta đang đối mặt với gì?

Nghị quyết 57-NQ/TW đã thẳng thắn chỉ ra rằng “hạ tầng chưa đồng bộ nhất là hạ tầng số còn nhiều hạn chế”. Mặc dù Việt Nam đã có 22 sàn giao dịch công nghệ, nhưng hệ thống quản lý TSTT đang phân mảnh, khó liên thông giữa các quận, huyện. 

Trong bối cảnh sáp nhập, khi dữ liệu cần được thống nhất, điều này càng trở thành bài toán nan giải. Đó cũng là lý do chi hội Blockchain TP.HCM ra đời và Blockchain chính là chìa khóa. Công nghệ này không chỉ được Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh như một giải pháp chiến lược, mà còn vừa chính thức trở thành Công nghệ chiến lược quốc gia theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vào ngày 12/6/2025.

Bà Lê Nguyễn Trà My, đại diện Chi hội Blockchain TP. Hồ Chí Minh đã đưa ra các giải pháp số hóa tài sản trí tuệ và ứng dụng trong thực tiễn”. Cụ thể như sau:

Bảo chứng quyền sở hữu và khai thác thương mại 

Bà Trà My đã lấy dẫn chứng từ mà dự án mà Chi hội Blockchain TP.HCM đang bắt tay hợp tác cùng hãng thời trang Joli Poli đang được giải quyết là đăng ký bản quyền độc quyền cho chiếc váy cưới Haute Couture có trị giá hàng chục ngàn đô la được một siêu sao quốc tế lựa chọn. Nó độc nhất, được làm thủ công từ những thước lụa quý giá nhất, trị giá hàng trăm triệu đồng. 

Chi hội Blockchain TP.HCM đã tư vấn và đưa ra giải pháp là cho mỗi chiếc váy này một ‘Giấy khai sinh số’, bao gồm:

• Tên nhà thiết kế, ngày hoàn thành;
• Loại vật liệu sử dụng;
• Mã định danh duy nhất;
• Thông tin về chủ sở hữu hợp pháp.

Toàn bộ thông tin không nằm ở một máy chủ duy nhất nào, mà được mã hóa và ‘niêm phong’, sau đó nhân bản thành hàng nghìn mảnh và được lưu trữ trên một nền tảng công nghệ đặc biệt, đảm bảo không một ai có thể thay đổi hay xóa bỏ dữ liệu được. Nhờ vậy, chúng ta luôn biết chính xác ai là chủ sở hữu hợp pháp của tác phẩm tại thời điểm đó, đã giao dịch qua những ai? tạo ra một bằng chứng xác thực và vững chắc nhất.” 

Đặc biệt, sản phẩm được lập trình để tự động trích phần trăm giá trị giao dịch (ví dụ 5%) chuyển về nhà thiết kế khi có chuyển nhượng mới. Qua đó, nhà thiết kế có thể tiếp tục hưởng thu nhập từ giá trị gia tăng của sản phẩm.

Lần đầu tiên, người sáng tạo có thể tiếp tục hưởng thành quả trên giá trị gia tăng của tác phẩm, ngay cả sau khi đã bán đi. 

Với công nghệ blockchain đã đưa ra hướng phát triển cho tài sản trí tuệ khi chuyển đổi số: 

• Định danh và xác thực sản phẩm là thật. 
• Truy xuất nguồn gốc sản phẩm. (Giải pháp này không chỉ hưởng ứng Chương trình Chuyển đổi số quốc gia theo Quyết định 749, mà còn trực tiếp góp phần thực hiện Đề án 100 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm quốc gia, tuân thủ theo các quy chuẩn kỹ thuật mới nhất của Bộ Khoa học và Công nghệ tại Thông tư 02/2024).

Biện pháp này cũng có thể áp dụng cho cá sản phẩm trí tuệ khách như: một bức tranh, một phần mềm, một giống cây trồng mới hay bất kỳ sáng chế nào được tạo ra từ trí tuệ Việt. Đây chính là sức mạnh thực tiễn của việc số hóa tài sản trí tuệ. Blockchain sẽ trả lại quyền làm chủ cho chính người sở hữu, người tạo nên tác phẩm đó với đúng giá trị mà họ xứng đáng nhận được.

Mục tiêu: sử dụng công nghệ để tạo ra một lá chắn vững chắc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nhà sáng tạo Việt Nam trên hành trình chinh phục thị trường quốc tế. Tuy nhiên, sức mạnh của Blockchain không dừng lại ở đó Blockchain còn mở ra các giải pháp toàn diện hơn.

Blockchain xây dựng một “Chợ ý tưởng” minh bạch và hiệu quả

Ngày 14/6/2025, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức biểu quyết thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số. Với hành động pháp lý ở cấp cao nhất này, Việt Nam đã được các cơ quan thông tấn trong nước và quốc tế ghi nhận là quốc gia đầu tiên trên thế giới có một đạo luật riêng biệt với mục tiêu phát triển toàn diện ngành công nghiệp công nghệ số. Sự kiện lịch sử này, kết hợp với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Quyết định 1131 của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ngày 12/6/2025 đã đưa Blockchain vào danh mục công nghệ chiến lược, đã tạo thành một chiếc “kiềng ba chân” pháp lý không thể vững chắc hơn: 

• Chủ trương chiến lược đã có. 
• Công nghệ ưu tiên đã được xác định. 
• Hành lang pháp lý tiên phong trên thế giới đã được Quốc hội thông qua. 

Pháp luật đã mở đường cho việc khai thác hiệu quả giá trị tài sản trí tuệ. Để hiện thực hóa chủ trương này, việc xây dựng các nền tảng công nghệ tiên tiến như sàn giao dịch tài sản trí tuệ (TSTT) dựa trên blockchain là điều thiết yếu. Đây sẽ là nơi các sáng chế, nhãn hiệu, phần mềm… có thể được mua bán, chuyển nhượng hoặc dùng làm vốn góp một cách minh bạch và an toàn.

Quản lý thông minh, hỗ trợ sáp nhập 

Sáp nhập đòi hỏi dữ liệu thống nhất, đặc biệt với tài sản trí tuệ – vốn phức tạp và dễ bị thất lạc. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã xác định phát triển hạ tầng dữ liệu là một trong những nhiệm vụ cốt lõi. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phải “làm giàu, khai thác tối đa tiềm năng của dữ liệu, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính, thúc đẩy phát triển nhanh cơ sở dữ liệu lớn…”. 

Công nghệ Blockchain cho phép tạo ra một cơ sở dữ liệu liên thông và bất biến, Để mọi hồ sơ sáng chế, nhãn hiệu được lưu trữ an toàn, minh bạch và có thể tra cứu tức thời. Đây chính là công cụ hữu hiệu để đảm bảo tài sản trí tuệ được quản lý thông suốt và hiệu quả trong bối cảnh sáp nhập của Thành phố.

Chúng ta cần làm gì ngay hôm nay? 

Công nghệ Blockchain mang lại tiềm năng là rất lớn, nhưng để biến những điều này thành hiện thực, chúng ta phải đối mặt với ba thách thức chính:

• Rào cản về Nhận thức và Nguồn nhân lực: 
• Độ trễ trong việc triển khai khung pháp lý: Không phải là “thiếu luật” mà là “chờ hướng dẫn”. Luật mới chỉ quy định các nguyên tắc chung và giao cho Chính phủ quy định chi tiết về tài sản số. Các doanh nghiệp và nhà đầu tư đang ở trong một “khoảng chờ” chiến lược, rất cần những Nghị định, Thông tư hướng dẫn cụ thể để có thể tự tin triển khai trên thực tế. 
• Sự đồng bộ của Hạ tầng số: Nghị quyết 57 đã chỉ rõ nhiệm vụ trọng tâm là phải “Phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng số, công nghệ số trên nguyên tắc ‘hiện đại, đồng bộ, an ninh, an toàn, hiệu quả…'”. Nhưng tốc độ băng thông rộng cố định của chúng ta vẫn còn một khoảng cách nhất định so với các quốc gia hàng đầu trong khu vực như Singapore hay Thái Lan. Sự chênh lệch này, cùng với vấn đề an ninh mạng, chính là thách thức đối với việc vận hành các ứng dụng công nghệ cao đòi hỏi sự ổn định và an toàn tuyệt đối.

Với vai trò là đại diện cho một tổ chức công nghệ, Chi hội Blockchain TP.HCM, cùng các đối tác chiến lược như Công ty Cổ phần IP Agency, Công ty cổ phần Mark Dealer, Công ty TNHH C98 và Phan Law Vietnam, cam kết đồng hành cùng Thành phố:

• Đào tạo nâng cao nhận thức và năng lực: Chúng tôi đã tổ chức nhiều buổi tập huấn trong quý 1 năm 2025 thu hút rất nhiều doanh nghiệp, nghệ sĩ và sinh viên và sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, nhà nghiên cứu tại TP.HCM hiểu và áp dụng blockchain. Công ty Cổ phần IP Agency sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi tài sản trí tuệ thành NFT và quản lý giao dịch.
• Thí điểm sàn giao dịch tài sản trí tuệ tiên phong: Nhằm hiện thực hóa chợ ý tưởng minh bạch, chúng tôi sẽ phối hợp với Công ty cổ phần Mark Dealer (đơn vị chuyên về các hoạt động hỗ trợ phát hành NFT off-chain và phân phối trên sàn ) để thử nghiệm sàn TSTT. Với sự hỗ trợ công nghệ từ Công ty TNHH C98 (một trong những đơn vị tiên phong về blockchain/Web3, sàn dự kiến ra mắt vào Quý 4/2025, tạo cơ chế thí điểm cho các vấn đề thực tiễn mới đặt ra. 
• Hỗ trợ pháp lý vững chắc: Với sự đồng hành của đội ngũ Phan Law Vietnam, chúng tôi đảm bảo mọi giao dịch TSTT an toàn, minh bạch, sẵn sàng cho khung pháp lý mới và hỗ trợ giải quyết tranh chấp bản quyền nếu có. 

Bà Trà My cũng nhấn mạnh: “TP.HCM không chỉ là trung tâm kinh tế, mà còn là “cái nôi ý tưởng” của Việt Nam. Sáp nhập là cơ hội để chúng ta dùng blockchain, đánh thức tài sản trí tuệ, biến TP.HCM thành thành phố sáng tạo số đầu tiên của cả nước.

Trí tuệ Việt Nam là vô giá và công nghệ sẽ là đòn bẩy để giá trị ấy được khai phóng, vươn tầm toàn cầu! Chi hội Blockchain TP.HCM cam kết sẽ là người đồng hành tin cậy của Thành phố trên hành trình này.”.

PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư