Hàng giả là gì?
Theo khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định các trường hợp bị coi là hàng giả bao gồm:
a) Hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng so với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;
b) Hàng hóa có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa;
c) Thuốc giả theo quy định tại khoản 33 Điều 2 của Luật Dược năm 2016 và dược liệu giả theo quy định tại khoản 34 Điều 2 của Luật Dược năm 2016;
d) Thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; không có đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; có ít nhất một trong các hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng;
đ) Hàng hóa có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hóa hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;
e) Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả.
Như vậy, có thể thấy, hàng giả có thể là hàng hóa được sản xuất, chế biến, đóng gói hoặc dãn nhãn giả mạo nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý nhãn hiệu của những hàng hóa khác; hoặc làm giải về chất lượng, công dụng, hàm lượng chất chính so với bảng thành phần đã đăng ký. Hàng giả có thể bao gồm cả thuốc, thực phẩm, mỹ phẩm, hóa chất, phân bón, vật tư nông nghiệp và nhiều mặt hàng tiêu dùng khác. Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định về sở hữu trí tuệ, quyền lợi người tiêu dùng và an toàn xã hội.
Xem thêm: Cẩn trọng trước chiêu trò sử dụng hình ảnh người nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm
Mức xử lý đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả
Việc sản xuất, buôn bán hàng giả có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
Theo khoản 4 Điều 4 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi điểm b Khoản 1 Điều 3 Nghị định 17/2022/NĐ-CP như sau: Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả là 200.000.000 đồng đối với cá nhân và 400.000.000 đồng đối với tổ chức.
Nếu đủ yếu tố cấu thành tội, tùy theo từng mặt hàng giả, mức độ, hành vi vi phạm và hậu quả gây ra, có thể bị truy cứu theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017, 2025) với một trong các tội như sau:
– Điều 192 về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (nhẹ thì từ 01 năm đến 05 năm, nặng có thể phạt tù lên đến 15 năm);
– Điều 193 về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm (nhẹ thì bị phạt từ 02 năm đến 05 năm, nặng thì có thể bị phạt tù lên đến 20 năm hoặc tù chung thân);
– Điều 194 về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (nhẹ thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm, nặng thì có thể bị phạt tù lên đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình);
– Điều 195. Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, giống vật nuôi (nhẹ thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm, nặng thì có thể bị phạt tù lên đến 20 năm).
Kèm theo đó là hình phạt bổ sung như phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc cấm hành nghề. Do đó, doanh nghiệp và người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức, kiểm tra kỹ nguồn gốc, nhãn mác hàng hóa và tố giác các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Cần làm gì sau khi hàng giả bị truy quét hàng loạt?
Trao đổi với phóng viên của báo VOV, Luật sư Hà Thị Kim Liên, đã có chia sẻ:
Thứ nhất, pháp luật cần vượt qua vai trò của một “cây gậy xử phạt” đơn thuần để trở thành “tấm khiên” bảo vệ niềm tin thị trường:
Chúng ta không thể chỉ trông chờ vào những tháng cao điểm rồi sau đó lại chùng xuống, mà phải có những cơ chế giám sát thị trường thường xuyên, liên ngành và có kết nối dữ liệu giữa quản lý thị trường, hải quan, công an kinh tế và thuế.
Thứ hai, chúng ta cần phải nâng cao và củng cố niềm tin từ phía các cá nhân, doanh nghiệp chân chính. Một số giải pháp có thể cân nhắc là thực hiện việc phân loại và đánh giá rủi ro doanh nghiệp; tăng cường truyền thông tích cực, vinh danh những doanh nghiệp có thương hiệu uy tín.
Cần minh bạch hóa và trao quyền thực chất cho người tiêu dùng và các tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Việc này có thể cần những biện pháp công nghệ để truy xuất nguồn gốc của hàng hóa, ví dụ sử dụng QR code hay blockchain.
Thứ ba, cần phải tăng cường những biện pháp để xử phạt và chống hàng giả thông qua những đơn vị hỗ trợ như các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp hay những công ty luật, để đảm bảo việc xử lý mang tính đồng bộ và xuyên suốt.
Như vậy, điều đầu tiên cần thực hiện là duy trì công tác kiểm tra định kỳ và đột xuất tại các cơ sở kinh doanh, sản xuất hàng hóa, đặc biệt là những lĩnh vực nhạy cảm như thực phẩm, mỹ phẩm, quần áo, thiết bị điện tử… Đây là biện pháp nhằm ngăn chặn hàng giả tái xuất hiện sau khi lực lượng chức năng rút lui và cần được thực hiện thường xuyên, minh bạch và có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng có thẩm quyền với nhau.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp chính hãng nên phối hợp với cơ quan quản lý để rà soát lại hệ thống đại lý, điểm bán lẻ, từ đó xác định những mắt xích có dấu hiệu tiếp tay cho hàng giả. Việc tăng cường kiểm soát nội bộ và quản lý chặt đầu ra là yếu tố quan trọng để bảo vệ thương hiệu cũng như người tiêu dùng.
Các cơ quan chức năng cần kết hợp với truyền thông để cung cấp thông tin, cách nhận biết hàng thật – hàng giả, hướng dẫn người tiêu dùng tố giác vi phạm. Đồng thời, cũng cần tuyên truyền sâu rộng đến các cá nhân, cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ về hậu quả pháp lý khi tiếp tay tiêu thụ hàng giả, nhằm chuyển hóa nhận thức thành hành động tự giác.
Cần xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân vi phạm. Các mức xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự cần được đẩy mạnh tuyên truyền công bố công khai trên phương tiện thông tin đại chúng nhằm răn đe và tạo hiệu ứng xã hội tích cực. Ngoài ra, nếu có dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ, nên phối hợp với chủ thể quyền để tiến hành khởi kiện dân sự bồi thường thiệt hại.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
