Di chúc không chỉ là sự thể hiện ý chí cuối cùng của một người về việc phân chia tài sản sau khi qua đời, mà còn là cách để bảo đảm quyền lợi cho những người thân yêu. Tuy nhiên, để một di chúc có giá trị pháp lý và tránh những tranh chấp sau này, việc lập di chúc đúng theo quy định của pháp luật là vô cùng quan trọng. Ở Việt Nam, pháp luật quy định rõ ràng về các điều kiện cần thiết để một di chúc hợp pháp, từ hình thức, nội dung cho đến năng lực lập di chúc. Nắm vững các quy định này sẽ giúp quá trình lập di chúc được minh bạch, bảo đảm quyền lợi và tránh rủi ro cho các bên liên quan.
Quy định về di chúc hợp pháp
Di chúc hợp pháp là văn bản hoặc lời nói thể hiện ý chí của người lập di chúc về việc định đoạt tài sản sau khi qua đời. Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ các điều kiện để một di chúc được coi là hợp pháp, gồm các yếu tố như năng lực lập di chúc, nội dung của di chúc và hình thức lập di chúc.
- Người lập di chúc phải đáp ứng các điều kiện về năng lực pháp lý
- Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong lúc lập di chúc và không bị cưỡng ép, lừa dối hay đe dọa. Nếu người lập di chúc không ở trong trạng thái tinh thần minh mẫn hoặc bị tác động tâm lý từ bên ngoài, di chúc có thể bị vô hiệu.
- Người từ đủ 18 tuổi trở lên có thể lập di chúc bằng văn bản hoặc bằng miệng, tùy theo hình thức họ chọn. Trường hợp người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi cũng có quyền lập di chúc nhưng phải được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.
Điều 630. Di chúc hợp pháp
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Nội dung của di chúc hợp pháp
Di chúc hợp pháp phải có những nội dung chính sau đây:
- Thông tin của người lập di chúc bao gồm: họ tên, ngày tháng năm sinh, thông tin cá nhân của người lập di chúc.
- Di chúc phải nêu rõ tài sản mà người lập di chúc muốn chia cho người thừa kế, giá trị và loại tài sản, cũng như cách thức phân chia.
- Di chúc phải chỉ rõ danh tính của người hoặc những người thừa kế, phần tài sản mà mỗi người được hưởng.
- Ngoài ra, di chúc còn có thể bao gồm các điều khoản về việc chỉ định người quản lý di sản, nghĩa vụ mà người thừa kế phải thực hiện, hoặc các di nguyện khác liên quan đến tài sản.
Được quy định cụ thể tại Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015 về nội dung của di chúc như sau:
1. Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:
a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;
b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
d) Di sản để lại và nơi có di sản.
2. Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều này, di chúc có thể có các nội dung khác.
3. Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
Trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.
Quy trình lập di chúc hợp pháp
Lập di chúc là một bước quan trọng để đảm bảo tài sản của bạn được phân chia theo ý nguyện. Dưới đây là quy trình lập di chúc hợp pháp:
Bước 1: Chuẩn bị giấy tờ bao gồm: giấy tờ tùy thân, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản.
Bước 2: Viết hoặc nhờ người khác viết di chúc theo ý nguyện của mình.
Bước 3: Đối với các trường hợp bắt buộc, di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền.
Lưu ý: Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế, tức là khi người lập di chúc qua đời. Tuy nhiên, di chúc có thể bị hủy bỏ hoặc thay đổi bất cứ lúc nào trước khi người lập di chúc qua đời.
Trên đây là tư vấn của Phan Law Vietnam xin được thông tin đến Quý Khách hàng. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
