Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển và nhu cầu tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp ngày càng đa dạng, sự xuất hiện và mở rộng của các công ty tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc bổ trợ cho hệ thống ngân hàng truyền thống. Không chỉ là kênh cung ứng tín dụng tiêu dùng, cho thuê tài chính, hay tài chính vi mô, các công ty tài chính còn góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện và giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, do đặc thù là tổ chức tín dụng phi ngân hàng, hoạt động trong lĩnh vực nhạy cảm và tiềm ẩn rủi ro, việc thành lập công ty tài chính được pháp luật quy định rất chặt chẽ.
Công ty tài chính chuyên ngành
Theo khoản 12 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 giải thích về công ty tài chính chuyên ngành như sau:
Công ty tài chính chuyên ngành là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng có hoạt động chính thuộc một trong các lĩnh vực bao thanh toán, tín dụng tiêu dùng, cho thuê tài chính theo quy định của Luật này.
Có thể hiểu, công ty tài chính chuyên ngành là một tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tức là không phải ngân hàng, nhưng vẫn được phép thực hiện một số hoạt động ngân hàng nhất định theo quy định của pháp luật. Điểm đặc biệt của loại hình này là nó chỉ tập trung vào một lĩnh vực hoạt động chuyên biệt, được xác định theo ba nhóm chính:
- Công ty tài chính bao thanh toán – hoạt động chủ yếu là cung cấp dịch vụ bao thanh toán (mua lại các khoản phải thu);
- Công ty tài chính tín dụng tiêu dùng – tập trung cho vay tiêu dùng, phát hành thẻ tín dụng cho cá nhân;
- Công ty cho thuê tài chính – chuyên cho thuê tài sản theo hình thức tài chính hoặc thuê vận hành.
Theo Điều 120 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 có quy định về hoạt động ngân hàng của công ty tài chính chuyên ngành như sau:
– Công ty tài chính bao thanh toán được thực hiện các hoạt động ngân hàng sau đây:
- Bao thanh toán;
- Hoạt động ngân hàng quy định tại các khoản 1, 2, 3, 5 và 7 Điều 115 của Luật này.
– Công ty tài chính tín dụng tiêu dùng được thực hiện các hoạt động ngân hàng sau đây:
- Phát hành thẻ tín dụng;
- Hoạt động ngân hàng quy định tại các khoản 1, 2, 3, 5 và 7 Điều 115 của Luật này.
– Công ty cho thuê tài chính được thực hiện các hoạt động ngân hàng sau đây:
- Cho thuê tài chính;
- Hoạt động ngân hàng quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 7 Điều 115 của Luật này;
- Mua và cho thuê lại theo hình thức cho thuê tài chính.
– Hoạt động cho thuê tài chính là việc cấp tín dụng trung hạn, dài hạn trên cơ sở hợp đồng cho thuê tài chính và phải đáp ứng một trong các điều kiện sau đây:
- Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được nhận chuyển quyền sở hữu tài sản cho thuê hoặc tiếp tục thuê theo thỏa thuận của hai bên;
- Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được quyền ưu tiên mua tài sản cho thuê theo giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản cho thuê tại thời điểm mua lại;
- Thời hạn cho thuê một tài sản phải ít nhất bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản cho thuê đó;
- Tổng số tiền thuê một tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính ít nhất phải bằng giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng.
– Công ty tài chính chuyên ngành phải duy trì tỷ lệ dư nợ hoạt động cấp tín dụng chính trên tổng dư nợ cấp tín dụng theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.
Điều kiện thành lập công ty tài chính chuyên ngành
Công ty tài chính chuyên ngành là tổ chức tín dụng phi ngân hàng, nên theo Điều 6 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, tổ chức này phải được thành lập dưới hình thức công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH). Trong đó:
- Công ty cổ phần có ít nhất 3 cổ đông sáng lập;
- Công ty TNHH có thể là công ty TNHH một thành viên hoặc từ hai thành viên trở lên, tùy theo mô hình đăng ký.
Theo Nghị định 86/2019/NĐ-CP, mức vốn pháp định để thành lập công ty tài chính chuyên ngành phụ thuộc vào loại hình hoạt động chính:
- Công ty tài chính tín dụng tiêu dùng: vốn điều lệ tối thiểu là 500 tỷ đồng;
- Công ty cho thuê tài chính hoặc công ty bao thanh toán: vốn điều lệ tối thiểu là 1.000 tỷ đồng.
Nguồn vốn này phải là vốn thật, không được hình thành từ vốn vay hoặc các nguồn vốn không hợp pháp khác. Đồng thời, các cổ đông, thành viên góp vốn phải chứng minh nguồn gốc rõ ràng, minh bạch.
Theo điểm a khoản 1 Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 có quy định về điều kiện cấp Giấy phép là Có vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định.
Một trong những điều kiện then chốt là bộ máy tổ chức phải đầy đủ, có năng lực chuyên môn cao:
- Người đại diện theo pháp luật, Tổng giám đốc (Giám đốc), các chức danh chủ chốt phải có trình độ chuyên môn phù hợp và kinh nghiệm thực tiễn trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng;
- Các cá nhân này không được thuộc đối tượng bị cấm đảm nhiệm chức vụ theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng;
- Phải có Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát (đối với công ty cổ phần), hoặc Chủ tịch công ty, Kiểm soát viên (đối với công ty TNHH), đáp ứng tiêu chuẩn về phẩm chất đạo đức, năng lực quản lý tài chính.
Công ty tài chính chuyên ngành phải có:
- Trụ sở chính hợp pháp, đủ điều kiện phục vụ hoạt động kinh doanh tín dụng;
- Hệ thống công nghệ thông tin và phần mềm quản lý phù hợp, đảm bảo kết nối dữ liệu với Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức liên quan;
- Hạ tầng bảo mật thông tin để bảo vệ quyền lợi khách hàng và dữ liệu tín dụng.
Các cổ đông, thành viên góp vốn phải có năng lực tài chính, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang trong thời gian bị cấm tham gia góp vốn, điều hành doanh nghiệp; Cổ đông là pháp nhân phải hoạt động ổn định, có báo cáo tài chính kiểm toán 2 năm liền kề thể hiện năng lực tài chính lành mạnh; Nếu có cổ đông là tổ chức tín dụng nước ngoài thì phải được phép hoạt động tại quốc gia đó từ 5 năm trở lên, được cơ quan quản lý giám sát ngân hàng chấp thuận bằng văn bản.
Mọi công ty tài chính chuyên ngành trước khi thành lập phải được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp Giấy phép thành lập và hoạt động.
Nếu Quý khách có nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý hoặc thắc mắc cần giải đáp hãy liên hệ với Phan Law Vietnam theo thông tin dưới đây để có thể được tư vấn và hỗ trợ pháp lý tốt nhất.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
