Tranh chấp tài sản chung của dòng họ là một vấn đề khá phổ biến và phức tạp trong thực tiễn, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều quan niệm và cách sống khác nhau. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng ta cùng phân tích một số vấn đề chính theo quy định pháp luật hiện hành:
Tranh chấp tài sản chung dòng họ là gì?
Khoản 1 Điều 21 quy định về việc sở hữu chung của cộng đồng như sau:
1. Sở hữu chung của cộng đồng là sở hữu của dòng họ, thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc, cộng đồng tôn giáo và cộng đồng dân cư khác đối với tài sản được hình thành theo tập quán, tài sản do các thành viên của cộng đồng cùng nhau đóng góp, quyên góp, được tặng cho chung hoặc từ các nguồn khác phù hợp với quy định của pháp luật nhằm mục đích thỏa mãn lợi ích chung hợp pháp của cộng đồng.
2. Các thành viên của cộng đồng cùng quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản chung theo thỏa thuận hoặc theo tập quán vì lợi ích chung của cộng đồng nhưng không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
3. Tài sản chung của cộng đồng là tài sản chung hợp nhất không phân chia.
Theo đó, tài sản chung của dòng họ được hiểu là tài sản thuộc quyền sở hữu chung của dòng họ, do các thành viên trong dòng họ cùng nhau đóng góp. Tài sản này sẽ do các thành viên trong dòng họ cùng quản lý, sử dụng, định đoạt theo thỏa thuận hoặc theo tập quán vì lợi ích chung của dòng họ nhưng không vi phạm điều cấm của luật và trái đạo đức xã hội. Điển hình như nhà từ đường, nhà thờ dòng họ, đất đai,… là những tài sản được hình thành do các thành viên trong dòng họ cùng thỏa thuận đóng góp để tạo nên nhằm phục vụ cho mục đích chung của dòng họ. Đồng thời, vì là tài sản chung hợp nhất nên tài sản chung dòng họ không thể phân chia.
Vì vậy, khi xảy ra mâu thuẫn về quyền và lợi ích của các thành viên trong dòng họ liên quan đến việc quản lý, sử dụng tài sản chung dòng họ thì giữa các bên đang phát sinh tranh chấp tài sinh chung của dòng họ, thì một trong các thành viên có quyền khởi kiện tranh chấp tài sản này ra Tòa án để yêu cầu giải quyết.
Quyền khởi kiện tranh chấp tài sản chung dòng họ thuộc về ai?
Điều 3 Nghị quyết 01/2020/NQ-HĐTP quy định về quyền khởi kiện vụ án tranh chấp tài sản chung của dòng họ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của dòng họ như sau:
1. Thành viên dòng họ có quyền khởi kiện vụ án tranh chấp về tài sản chung của dòng họ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của dòng họ theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.
2. Dòng họ không phải là nguyên đơn. Tập thể (ví dụ: chi họ, nhánh họ, hội đồng gia tộc…) không có quyền khởi kiện vụ án tranh chấp về tài sản chung của dòng họ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của dòng họ.
Trong đó, thành viên dòng họ được xác định là cá nhân trong dòng họ được xác định theo tập quán phổ biến, được thừa nhận nơi dòng họ tồn tại.
Do đó, chủ thể có quyền khởi kiện tranh chấp tài sản chung dòng họ là các thành viên trong dòng họ.
Đương sự trong tranh chấp tài sản chung dòng họ gồm những ai?
Theo Điều 4 Nghị quyết 01/2020/NQ-HĐTP, đương sự trong vụ án tranh chấp tài sản chung dòng họ bao gồm:
- Nguyên đơn: là người khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về tài sản chung của dòng họ.
- Bị đơn: là người bị kiện. Bị đơn có thể là thành viên dòng họ hoặc người không phải là thành viên dòng họ nhưng có quyền, nghĩa vụ liên quan đến tài sản chung của dòng họ.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: là người tuy không khởi kiện, không bị kiện nhưng việc giải quyết vụ án có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bao gồm thành viên khác của dòng họ và người không phải là thành viên dòng họ. Thành viên khác của dòng họ được xác định là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nếu được đương sự đề nghị và Tòa án chấp nhận trước khi ra quyết định đưa vụ án ra xét xử.
Trên đây là tư vấn của Phan Law Vietnam về vấn đề “Một số vấn đề về tranh chấp tài sản chung của dòng họ theo quy định hiện nay” xin được thông tin đến Quý Khách hàng. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
