Trong giai đoạn phát triển kinh tế sôi động như hiện nay, việc thành lập doanh nghiệp không chỉ là nhu cầu tất yếu của cá nhân, tổ chức mà còn là động lực quan trọng để phát triển địa phương, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam sáp nhập các đơn vị hành chính. Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh lo lắng liệu quy trình đăng ký kinh doanh có phức tạp hơn không? Thủ tục hành chính sẽ thay đổi ra sao? Để biết thông tin những câu hỏi trên, xin mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây.
Quy định pháp lý điều chỉnh quy trình đăng ký kinh doanh hiện nay
Việc đăng ký kinh doanh hiện hành vẫn chủ yếu tuân thủ theo Luật Doanh nghiệp 2020 sửa đổi, bổ sung 2025, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017, Nghị định 168/2025/NĐ-CP hướng dẫn về đăng ký doanh nghiệp thay cho Nghị định 01/2021/NĐ-CP đã hết hiệu lực. Ngoài ra, còn có Thông tư 68/2025/TT-BTC quy định về các Biểu mẫu sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hộ kinh doanh.
Dù các quy định cơ bản vẫn giữ ổn định, nhưng việc sáp nhập tỉnh, xã và bỏ đi đơn vị hành chính cấp huyện cũng làm phát sinh thay đổi về thẩm quyền, địa chỉ trụ sở cơ quan đăng ký kinh doanh, ngoài ra, Sở Kế hoạch và Đầu tư được sáp nhập trở thành Sở Tài chính, tuy nhiên, người đăng ký thành lập doanh nghiệp thì vẫn nộp hồ sơ tại phòng đăng ký kinh doanh có thẩm quyền.
Theo Điều 20 Nghị định 168/2025/NĐ-CP: Cơ quan đăng ký kinh doanh được tổ chức ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh) và ở xã, phường, đặc khu (sau đây gọi chung là cấp xã), bao gồm:
1. Ở cấp tỉnh:
a) Cơ quan đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cấp đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh có địa chỉ tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong phạm vi địa phương quản lý trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản này. Cơ quan đăng ký kinh doanh có thể tổ chức các điểm để tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả thuộc Cơ quan đăng ký kinh doanh tại các địa điểm khác nhau trên địa bàn cấp tỉnh;
b) Ban quản lý khu công nghệ cao cấp đăng ký doanh nghiệp đối với doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh có địa chỉ đặt trong khu công nghệ cao;
c) Cơ quan đăng ký kinh doanh quy định tại điểm a và điểm b khoản này (sau đây gọi là Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh) có tài khoản và con dấu riêng.
2. Ở cấp xã: Phòng Kinh tế (đối với xã, đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (đối với phường và đặc khu Phú Quốc) thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã (sau đây gọi là Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã).
Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã có tài khoản và con dấu riêng để phục vụ công tác đăng ký kinh doanh.
Như vậy, nếu muốn đăng ký thành lập doanh nghiệp, người nộp hồ sơ vấn nộp tại phòng đăng ký kinh doanh cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Còn muốn thành lập Hộ kinh doanh thì nộp hồ sơ đến Uỷ ban nhân dân xã nơi hộ kinh doanh đăng ký trụ sở.
Ngoài ra, để tiện hơn bạn có thể nộp hồ sơ đăng ký qua mạng thông tin điện tử “Đăng ký doanh nghiệp qua mạng thông tin điện tử là việc người thành lập doanh nghiệp hoặc doanh nghiệp sử dụng tài khoản định danh điện tử để thực hiện việc đăng ký doanh nghiệp thông qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp.” (Theo 1 Điều 37 Nghị định 168/2025/NĐ-CP).
Loại hình đăng ký kinh doanh
Trước tiên, cá nhân/tổ chức cần xác định rõ loại hình kinh doanh phù hợp với quy mô và định hướng phát triển:
| Tiêu chí so sánh | Doanh nghiệp: gồm Công ty TNHH (một thành viên hoặc hai thành viên trở lên), Công ty cổ phần, Công ty hợp danh, Doanh nghiệp tư nhân. | Hộ kinh doanh |
| ƯU ĐIỂM | ||
Trách nhiệm pháp lý | Có cách pháp nhân (trừ doanh nghiệp tư nhân). Có thể ký hợp đồng lớn, giao dịch rộng, mở rộng quy mô dễ hơn.Chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp (trừ doanh nghiệp tư nhân là phải tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp.). | Không có tư cách pháp nhân. Giao dịch, ký hợp đồng lớn thường phải đứng tên cá nhân.Chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản cá nhân. |
| Khả năng huy động vốn | Linh hoạt trong việc góp vốn, phát hành cổ phần, gọi vốn đầu tư (trừ doanh nghiệp tư nhân). | Chủ yếu dùng vốn cá nhân hoặc vay ngân hàng cá nhân. |
| Tính chuyên nghiệp | Tạo uy tín, thương hiệu mạnh hơn. Được khách hàng lớn, đối tác đánh giá cao. | Thường phù hợp kinh doanh nhỏ, hộ gia đình, ít thủ tục. |
| NHƯỢC ĐIỂM | ||
| Thủ tục thành lập | Nhiều hồ sơ, nhiều bước hơn (điều lệ, góp vốn, công bố thông tin…). | Đơn giản hơn, chỉ cần giấy đề nghị đăng ký, giấy ủy quyền, CCCD và hợp đồng thuê trụ sở. |
| Quản lý nội bộ | Phải tổ chức bộ máy: giám đốc, kế toán trưởng (nếu quy mô lớn), có thể phát sinh mâu thuẫn cổ đông. | Do cá nhân/hộ gia đình tự quản lý, ra quyết định nhanh, linh hoạt. |
| Rủi ro phạt hành chính | Dễ bị phạt nếu vi phạm nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin, thuế… | Ít nghĩa vụ hơn, quản lý linh hoạt, khó bị kiểm tra dày đặc như doanh nghiệp. |
Việc lựa chọn loại hình kinh doanh phù hợp ngay từ đầu sẽ quyết định quy trình đăng ký, bộ hồ sơ, nghĩa vụ thuế và trách nhiệm pháp lý về sau.
Quy trình đăng ký kinh doanh
Thủ tục đăng ký doanh nghiệp
Tùy từng loại doanh nghiệp bạn muốn đăng ký mà chuẩn bị một bộ hồ sơ theo quy định tại Luật Doanh nghiệp 2020 sửa đổi, bổ sung 2025 từ Điều 19 đến 22. Sau đó, người đại diện đăng ký có thể nộp hồ sơ tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính tỉnh/thành phố nơi đặt trụ sở chính. Ngoài ra, bạn có thể nộp hồ sơ đăng ký qua dịch vụ bưu chính hoặc qua mạng thông tin điện tử.
Lưu ý: Trong bối cảnh sáp nhập địa giới, tên địa chỉ trụ sở phải phù hợp với thông tin mới theo Quyết định sáp nhập của Quốc hội, tránh sai lệch dẫn đến hồ sơ bị trả lại.
Thời gian xử lý hồ sơ đăng ký thường từ 3 – 5 ngày làm việc nếu hồ sơ hợp lệ. Trường hợp cần bổ sung, Phòng Đăng ký kinh doanh sẽ ra thông báo bằng văn bản hoặc email. Sau khi hồ sơ được chấp thuận, doanh nghiệp sẽ được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Thủ tục đăng ký Hộ kinh doanh
Đối với quy mô kinh doanh nhỏ, chỉ cần đăng ký hộ kinh doanh tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi hộ kinh doanh đăng ký trụ sở.
Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh bao gồm:
- Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh;
- Bản sao văn bản ủy quyền của thành viên hộ gia đình cho một thành viên làm chủ hộ kinh doanh đối với trường hợp hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập. Văn bản ủy quyền này phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã trao giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả, kiểm tra điều kiện cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh theo quy định.
Lưu ý: Chủ hộ kinh doanh hoặc người được ủy quyền đăng ký hộ kinh doanh với Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã theo một trong các phương thức sau đây:
- Đăng ký trực tiếp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã.
- Đăng ký qua dịch vụ bưu chính.
- Đăng ký qua mạng thông tin điện tử.
Trên đây là phần phản hồi pháp lý của Phan Law Vietnam xin được thông tin đến Quý Khách hàng. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
