Kiểu dáng công nghiệp là gì?
Theo khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), kiểu dáng công nghiệp được định nghĩa như sau:
13. Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp, được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp.
Có thể thấy, kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố đó, có tính mới đối với thế giới và có khả năng áp dụng công nghiệp. Hiểu đơn giản, đây chính là phần hình thức thể hiện bên ngoài của sản phẩm, không bao gồm tính năng kỹ thuật hay kết cấu bên trong.
Ví dụ: thiết kế vỏ chai nước, hình dáng chiếc điện thoại, kiểu dáng ghế sofa…
Kiểu dáng công nghiệp là tài sản trí tuệ có giá trị kinh tế lớn, góp phần tạo nên dấu ấn thương hiệu, thu hút người tiêu dùng và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Việc đăng ký bảo hộ giúp:
- Ngăn chặn hành vi sao chép, làm nhái thiết kế từ đối thủ;
- Khẳng định quyền sở hữu hợp pháp với thiết kế;
- Tăng giá trị thương mại cho sản phẩm và doanh nghiệp;
- Cơ sở pháp lý để yêu cầu xử lý vi phạm hoặc đòi bồi thường thiệt hại…
Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp
Theo Điều 63 Luật Sở hữu trí tuệ, một kiểu dáng công nghiệp được cấp văn bằng bảo hộ khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Có tính mới: Chưa bị công bố công khai ở bất kỳ đâu trên thế giới trước ngày nộp đơn.
- Có tính sáng tạo: Không dễ dàng tạo ra với người có hiểu biết trung bình trong lĩnh vực tương ứng.
- Có khả năng áp dụng công nghiệp: Có thể sản xuất hàng loạt bằng phương pháp công nghiệp.
Văn bằng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp là Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp, có hiệu lực ngay từ ngày cấp văn bằng; Tối đa là 15 năm kể từ ngày nộp đơn (gồm thời hạn ban đầu 5 năm và có thể gia hạn 2 lần, mỗi lần 5 năm). Trong thời gian còn hiệu lực, chủ sở hữu có quyền ngăn chặn người khác sử dụng kiểu dáng đã được bảo hộ mà không được phép.
Đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp
Theo quy định tại Điều 64 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2022), pháp luật quy định rõ các đối tượng không được bảo hộ với danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp. Việc nắm rõ các loại đối tượng này giúp doanh nghiệp, cá nhân tránh lãng phí thời gian và chi phí trong quá trình nộp đơn đăng ký.
Cụ thể, các đối tượng không được bảo hộ dưới danh nghĩa kiểu dáng công nghiệp bao gồm:
- Hình dáng bên ngoài của sản phẩm do đặc tính kỹ thuật bắt buộc phải có: Nếu hình dáng đó chỉ nhằm thực hiện một chức năng kỹ thuật nhất định, thì sẽ không được bảo hộ. Ví dụ: răng cưa của lưỡi cưa – vì đó là cấu trúc bắt buộc để thực hiện chức năng cắt.
- Hình dáng bên ngoài của công trình xây dựng dân dụng hoặc công nghiệp: Các thiết kế công trình (tòa nhà, cầu đường, nhà xưởng…) không thuộc phạm vi bảo hộ kiểu dáng công nghiệp mà có thể thuộc các quy chế khác.
- Hình dáng của sản phẩm không nhìn thấy được trong quá trình sử dụng: Ví dụ: thiết kế bên trong của một thiết bị mà người dùng không thể nhìn thấy hoặc không có tác động thẩm mỹ trong thực tế sử dụng.
Bên cạnh đó nếu kiểu dáng công nghiệp trái với đạo đức xã hội, trật tự công cộng hoặc có hại cho quốc phòng, an ninh như kiểu dáng vi phạm thuần phong mỹ tục, kích động bạo lực hoặc ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia sẽ không được bảo hộ.
Việc xác định đúng đối tượng thuộc hoặc không thuộc phạm vi bảo hộ sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và tối ưu hóa chiến lược bảo hộ tài sản trí tuệ. Để đảm bảo quyền lợi, doanh nghiệp nên nhờ sự hỗ trợ từ các đơn vị chuyên môn hoặc luật sư sở hữu trí tuệ trong quá trình đăng ký.
Tên đây là tư vấn của Văn phòng luật sư Phan Law Vietnam gửi đến bạn. Nếu còn vướng mắc hoặc cần sự hỗ trợ pháp lý khác Quý Khách hàng vui lòng liên hệ thông tin dưới đây để được giải đáp.
PHAN LAW VIETNAM
Hotline: 0794.80.8888
Email: info@phan.vn
Liên hệ Văn phòng Luật Sư
